 فناور برتر جایزه البرز ۱۴۰۵ از مسیری چندساله برای تبدیل پژوهش به فناوری در حوزه زیستفناوری و امنیت غذایی میگوید؛ مسیری که هدف آن کمک به تأمین پایدار منابع پروتئینی است.
به گزارش خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، جایزه البرز ۱۴۰۵ در بخشهای مختلف علمی و فناورانه از برگزیدگان این حوزه تجلیل کرد و صادق شجاعی باغینی فناور برتر این دوره از جایزه البرز شد.این محقق کشورمان در سالهای اخیر بر توسعه فناوریهای نوین در حوزه زیستفناوری و امنیت غذایی تمرکز داشته و مسیر فعالیت خود را از پژوهش و مطالعه تا طراحی، توسعه، ایجاد فناوری و تجاریسازی دنبال کرده است.وی همچنین در سال ۱۴۰۰ به عنوان دانشور برتر بیوتکنولوژی از سوی انجمن بیوتکنولوژی ایران معرفی شد و دریافت جایزه زندهیاد دکتر کاظمی آشتیانی را از سوی انجمن داشته است، در سال ۱۴۰۳ نیز از سوی انجمن ژنتیک ایران به عنوان چهره جوان تأثیر علم ژنتیک ایران برگزیده شد.شجاعی باغینی در گفتوگو با خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس درباره پژوهش و فعالیت فناورانه خود، کاربرد این فعالیت برای مردم، چالشهای مسیر توسعه فناوری، حمایتهای مسئولان، موضوع مهاجرت و نقش جوانان در تبدیل علم به فناوری توضیح داده است که مشروح این گفتوگو را در زیر میخوانید.از ایده تا فناوری؛ مسیری چندساله
فارس: درباره پژوهشی که با آن در جایزه البرز بهعنوان فناور برگزیده شدید، توضیح دهید.
شجاعی: تمرکز اصلی فعالیتهای من در سالهای اخیر بر توسعه فناوریهای نوین در حوزه زیستفناوری و امنیت غذایی و تلاش برای تبدیل دانش به یک فناوری کاربردی بوده است. این مسیر صرفاً یک پروژه پژوهشی نبوده و در طول چند سال، از مرحله مطالعه و تحقیق، به طراحی، توسعه، ایجاد فناوری و تجاریسازی رسیده است.
امروز خوشحالم که بخشی از این مسیر به مرحلهای رسیده که میتوانیم از آن بهعنوان حرکت از یک ایده به سمت فناوری واقعی یاد کنیم. در مورد عنوان و جزئیات فناوری نیز ترجیح میدهم در این مرحله وارد جزئیات نشوم، زیرا پروژه در آستانه معرفی و رونمایی قرار دارد و اطلاعات کاملتر آن در زمان رونمایی بهصورت رسمی اعلام خواهد شد.فناوریهای نوین برای امنیت غذایی
فارس: این فعالیت چه کاربردی برای مردم دارد؟
شجاعی: یکی از مهمترین حوزههای پژوهش ما، توسعه راهکارهای نوین و دانشبنیان در حوزه امنیت غذایی و کمک به دسترسی گستردهتر و عادلانهتر اقشار مختلف جامعه به منابع پروتئینی باکیفیت است. از نگاه ما، تأمین پروتئین صرفاً یک موضوع تغذیهای نیست؛ بلکه با سلامت جامعه، امنیت غذایی، اقتصاد خانوار و تابآوری کشور در برابر چالشهای آینده ارتباط مستقیمی دارد.در سالهای اخیر، تغییر الگوی مصرف، افزایش هزینههای تأمین مواد غذایی، محدودیت منابع طبیعی و افزایش تقاضا برای منابع پروتئینی نشان داده است که برای پاسخگویی به نیازهای آینده، نمیتوان تنها به روشهای سنتی تولید و تأمین غذا متکی بود. از این رو، توسعه فناوریهای نوین در حوزه تأمین پروتئین میتواند در کنار سایر راهکارها، به تنوعبخشی به منابع غذایی، استفاده بهینهتر از منابع و افزایش ظرفیت کشور برای تأمین پایدار نیازهای تغذیهای جامعه کمک کند.این مسئله تنها به ایران محدود نمیشود و امروزه تأمین پایدار غذا و دسترسی به منابع پروتئینی مناسب، به یکی از چالشهای مهم در سطح جهان تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، توان کشورها در توسعه فناوریهای نوین، استفاده بهینه از منابع و ایجاد روشهای جدید برای تولید و تأمین غذا نقش مهمی در آینده امنیت غذایی خواهد داشت. بر همین اساس، هدف ما توسعه یک محصول دانشبنیان است که بتواند ضمن کمک به ارتقای کیفیت تغذیه، دسترسی بیشتر جامعه به منابع پروتئینی مناسب را تسهیل کرده و به امنیت غذایی و امنیت سلامت نیز کمک کند.
فاصله پژوهش تا تجاریسازی؛ مهمترین چالش فناوران.
فارس: در مسیر انجام این فعالیت با چه مشکلاتی مواجه بودید؟
شجاعی: طبیعتاً توسعه هر فناوری جدید با چالشهایی همراه است. یکی از مهمترین چالشها، فاصله میان انجام یک پژوهش علمی و تبدیل آن به یک فناوری قابل تولید و تجاریسازی است.در این مسیر علاوه بر مسائل علمی و فنی، موضوعاتی مانند تأمین تجهیزات و مواد اولیه، توسعه زیرساخت، سرمایهگذاری، آزمون و خطا و ساخت تیم مناسب نیز اهمیت زیادی دارند. اما در واقع همین چالشها بخشی از مسیر هستند و اگر نگاه بلندمدت وجود داشته باشد، میتوان آنها را به تجربه و فرصت تبدیل کرد. من نیز در این مسیر با چالشهای مختلفی روبهرو بودم، اما به نظر من، نوآوری دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا میکند؛ جایی که هنوز مسیر آمادهای وجود ندارد و باید بخشی از مسیر را خودت بسازی.
حمایت از فناوری، سرمایهگذاری روی آینده کشور است
فارس: آیا مسئولان در این مسیر کمکی داشتهاند؟
شجاعی: در سالهای اخیر نگاه به شرکتها و مجموعههای دانشبنیان نسبت به گذشته جدیتر شده و ظرفیتهای حمایتیای هم ایجاد شده است. این اتفاق میتواند به جوانانی که ایدههای فناورانه دارند، انگیزه بیشتری بدهد.
با این حال، فناوریهای نو و پروژههایی که برای اولینبار در کشور توسعه پیدا میکنند، معمولاً به حمایتهای متفاوتتری نیاز دارند. توسعه چنین فناوریهایی ریسک بالایی دارد و لازم است مسیر دسترسی به زیرساخت، سرمایه و بازار برای فناوران هموارتر شود. اگر حمایتهای هدفمند از مرحله توسعه فناوری تا تجاریسازی تقویت شود، بسیاری از ایدههای علمی جوانان میتوانند سریعتر به محصول و اثر اجتماعی تبدیل شوند. اگر بخواهیم اقتصاد دانشبنیان را جدی بگیریم، باید بپذیریم که حمایت از فناوری فقط حمایت از یک شرکت نیست؛ بلکه سرمایهگذاری روی آینده کشور است؛ ساختن فناوری در کشور جذابیت زیادی دارد.اگر بتوانیم محیطی فراهم کنیم که پژوهشگران و فناوران بتوانند ایدههای خود را با ریسک کمتر توسعه دهند و نتیجه فعالیتشان را در جامعه و صنعت ببینند، انگیزه برای ماندن و ساختن نیز بیشتر خواهد شد. من شخصاً معتقدم ساختن یک فناوری و ایجاد اثر واقعی در کشور، ارزش و جذابیت بسیار زیادی دارد.من معتقدم کشور ما از نظر نیروی انسانی، ظرفیت علمی و استعدادهای جوان، ظرفیت بسیار بالایی دارد.
جوانان علم را از آزمایشگاه به جامعه بیاورند.
فارس: جوانان کشور برای استفاده از علم خود در حل مشکلات مردم چه باید بکنند؟
شجاعی: ما نیروی انسانی متخصص زیادی داریم و دانشگاههای کشور نیز هر سال دانشآموختگان توانمندی تربیت میکنند. امروز نیاز داریم که فاصله میان دانشگاه، پژوهش، صنعت و بازار کمتر شود. یک ایده علمی زمانی میتواند اثرگذار باشد که مسیر تبدیل آن به فناوری، محصول و در نهایت ارزش برای جامعه نیز دیده شود. جوانان باید تلاش کنند بین دانشگاه، صنعت و جامعه ارتباط برقرار کنند. باید یاد بگیرند که یک مقاله میتواند آغاز یک مسیر باشد، نه پایان آن.به جوانان علاقهمند به علم و فناوری پیشنهاد میکنم که اول از همه، مسئلهای واقعی را پیدا کنند که حل کردن آن برای جامعه اهمیت داشته باشد. باید تلاش کنیم دانش را به راهحل تبدیل کنیم. نکته دوم، صبور بودن است. مسیر علم و فناوری معمولاً مسیر کوتاهی نیست و پر از شکست، آزمونوخطا و حتی لحظاتی است که آدم فکر میکند شاید موفق نشود. من هم در مسیر توسعه فناوری، بارها با نتیجهای مواجه شدم که با چیزی که انتظار داشتم فاصله داشت. اما همین شکستها بخش مهمی از یادگیری و پیشرفت بودند.و شاید مهمتر از همه، به جوانان میگویم که به توانایی خودشان و امکان ساختن در داخل کشور باور داشته باشند. اگر یک ایده ارزشمند دارید، آن را جدی بگیرید، یاد بگیرید، تیم بسازید و برای تبدیل آن به یک نتیجه واقعی تلاش کنید.علم زمانی ماندگار میشود که از مرز آزمایشگاه عبور کند و اثری در زندگی مردم بگذارد. من فکر میکنم نسل جوان ایران میتواند این مسیر را ادامه دهد و حتی بسیار فراتر از آنچه امروز تصور میکنیم پیش برود.به جوانان میگویم دنبال ساختن چیزی باشید که نبودنش یک مسئله است و وجودش بتواند زندگی مردم را بهتر کند؛ چون آنجا است که علم از یک دستاورد شخصی به یک اثر ماندگار اجتماعی تبدیل میشود. علاوه بر تخصص علمی، مهارتهایی مانند کار تیمی، حل مسئله، شناخت صنعت و تفکر کارآفرینانه را نیز جدی بگیرند.
جایزه البرز؛ مسئولیت و انگیزهای برای ادامه مسیر.
فارس: سخن پایانی شما چیست؟
شجاعی: جایزه البرز برای من بیش از هر چیز یک مسئولیت و انگیزه است.
این اتفاق نشان میدهد که مسیر علم و فناوری، حتی اگر دشوار و طولانی باشد، دیده میشود. امیدوارم بتوانیم فضایی ایجاد کنیم که جوانان مستعد کشور بتوانند دانش خود را به فناوری تبدیل کنند، فناوری را توسعه دهند و نتیجه آن را در زندگی مردم و آینده کشور ببینند.ایران بیش از آنکه به منابع زیرزمینی و ثروتهایی مانند نفت شناخته شود، باید به سرمایههای انسانیاش شناخته شود؛ چرا که نفت روزی تمام میشود، اما اندیشه، دانش و توان جوانانی که با وجود همه دشواریها تصمیم گرفتهاند برای ساختن آینده تلاش کنند، سرمایهای است که میتواند آینده یک کشور را بسازد.
|